İslamiyet Öncesi Türk Devletleri KPSS-2016 | Burak Karataşoğlu
KPSS Notları

İslamiyet Öncesi Türk Devletleri KPSS-2016

tarih-kpss-lys-ders-notu

İslamiyet Öncesi Türk Devletleri Nelerdir? İslamiyet Öncesi Türk Devletleri’nin Özellikleri Neler? İslamiyet Öncesi Türk Devletleri’nde İlkler. Açık öğretim ve MEB kitaplarından alınmıştır.

KPSS 2016’ya uygun bir şekilde Açık Öğretim ve MEB kitapları taranarak yazılmıştır. Verilen bilgiler 2016 kitaplarından yararlanılarak en son şekliyle güncellenmiştir. Aynı zamanda LYS Tarih bölümünden sınava girecek olan öğrenciler de bu bilgilerden yararlanabilir.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

Türk kelimesi; türeyen,çoğalan,miğfer, güçlü,erdemli, olgun anlamına gelir.Türk kelimesi Çin,Bizans,Arap,
Pers(İran) kaynaklarında geçer.
TÜRK GÖÇLERİNİN NEDENLERİ
> Çin ve Moğol baskısı
> Kuraklık (iklim değişikliği )
> Yeni yerler görme isteği
> Nüfusun artması
> Türk cihan hâkimiyeti iddiası
> Boylar arası mücadele
> Göç eden bir boyu diğerininde takip etmesi
TÜRK GÖÇLERİNİN SONUÇLARI
> Kültürel etkileşim yaşanmıştır.
> Göç eden Türklerin dil ve din yapısında değişiklikler olmuştur.
> Türk tarihinin bir bütün içinde incelenmesi zorlaşmıştır.
> Gidilen bölgelerde Türkler devlet kurmuşlardır.
Bilinen ilk Türk boyu İskitler‘dir. Günümüzde Rusya’da yaşayan Yakut Türkleri İskitlerin torunları olarak
kabul edilir. Bozkırın Kuyumcuları olarak bilinirler.
^ Bilinen ilk Türk devleti ise Asya Hun Devleti’dir.
ASYA HUN DEVLETİ
> Başkenti Ötüken’dir. Ötüken Türklerin milli başkentidir.
> En bilinen hükümdarı Mete Han‘dır.
> Türk tarihinde bütün Türk boylarını bir bayrak altında toplayan ilk devlettir.
> Mete Han bulduğu onluk sistem sayesinde kalabalık ve düzensiz Çin ordularını mağlup edip onları vergiye
bağlamıştır. (Milli benliklerini kaybetmemek kalabalık Çin nüfusu içinde asimile olmamak için)
> Metehan’ın ölümünden sonra devlet ikiye ayrılmıştır.
KAVİMLER GÖÇÜ SONUÇLARI
> Doğu imparatorluğu ikiye ayrıldı.
> Avrupa’nın bugünkü m illetleri oluştu.
> Avrupa’da Hristiyanlık yayıldı.
> Avrupa’da feodalite rejimi (derebeylik) ortaya çıktı.
> Avrupa Hun devleti kuruldu.
> İlk Çağ kapandı Orta çağ açıldı.
AVRUPA HUN DEVLETİ
> En önemli hükümdarı Attila‘dır.
> Attila, Doğu Roma üzerine yaptığı seferler sonucu bu devleti Margos ve Anatolyus Antlaşmaları ile vergiye
bağladı. Daha sonra ise Roma’ya kadar gelmiştir. Ancak;
^Papa’nın ricası,
^ Doğu’da Sasani tehlikesinin bulunması,
^ Roma’nın Hristiyanlarca kutsal kabul edilmesi,
^ Batı’nın gücünü kırdığına inanması gibi sebeplerden dolayı Roma’yı almaktan vazgeçti.
> Atilla’ya bu olaydan sonra Hristiyanlar tarafından Tanrı’nın Kamçısı unvanı verildi. Ayrıca Almanların
Nibelungen Destanı’nda Attila ” Etzel” olarak geçmektedir. Nibulengen destanı Hun-Burgond mücadelesini anlatmaktadır.
AVARLAR (JUAN JUAN)
> İstanbul’u kuşatan ilk Türk devletidir.(Sasaniler ile birilikte)
> Avarlar Hunlar gibi hem Orta Asya’da hemde Avrupa’da devlet kurmuşlardır.
PEÇENEKLER
> Devlet kuramamışlardır.
> 1071 Malazgirt Savaşı sırasında taraf değiştirerek savaşın kazanılmasını sağlamışlardır.
> Bizans’ta ücretli askerlik yapmışlardır.
KUMANLAR
> Oğuzlar ile yaptıkları mücadeleler Dede Korkut hikâyelerine, Ruslarla yaptıkları mücadelelerle İgor
destanına konu olm uştur.
SİBİRLER
> Bugünkü Sibirya’ya adını veren Türk boyudur. Sibir veya Sabar “Yolundan sapan” demektir.
BULGARLAR
> İtil Bulgarları: İslamiyeti kabul ettiler. İlk M üslüm an Türk Devleti’dir.(Alm ış Han zamanında)(2015 M üfredat
Değişikliğidir.)
> Tuna Bulgarları: Hristiyanlığı kabul ettiler. Çar Unvanını kullanan ilk Türk devletidir.
ORTA ASYA’DA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ VE BOYLARI
KÖKTÜRKLER
Kurucusu Bumin Kağan’dır.İl kağan Unvanıyla başa geçmiştir.
^ Türk adıyla kurulmuş ilk Türk devletidir.
^ Orta Asya’dan Bizans’a ilk elçi gönderen (yani ilk diplomasiyi başlatan) devlettir. Elçinin adı Manyak‘tır.
Asya Hunları’ndan sonra Orta Asya’da siyasi birliği kuran ikinci Türk devletidir.
İpek yoluna hâkim olabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle, Sasaniler’ekarşı Bizans’la işbirliği yapmıştır.
Zamanla Çin Devleti tarafından yıkılmışlardır.
Bu esaret dönem inde Çin’e karşı ilk istiklal hareketini Kürşad başlatmıştır.(İlk milli istiklal ayaklanmasıdır.)
Kürşad’dan hariç Nişufu denilen bir askerde isyan etmiştir.
KUTLUKLAR (II.KÖKTÜRK)
^ Orhun Abideleri bu devletin zamanında yazılmıştır.
^ Batılıların “Türklerin Bismarc’ı” dedikleri Vezir Tonyukuk bu dönemde yetişmiştir.
UYGURLAR
^ Türk tarihinde ilk kez din değiştiren devlettir. (Budizm,Manihaizm)
^ İlk defa yerleşik hayata geçen Türk devletidir.
^ Zamanla savaşçılık özelliklerini kaybettiler.
^ Harf hareketli matbaayı kullandılar.
^ Türk tarihinde ilk defa kütüphane kurdular.
^ İlk örgün eğitim kurumlarını oluşturdular.
^ İlk defa Türk tiyatrosunun temelleri attılar. Yine şan, opera ve pandomim sanatlarında ileri gittiler.
Moğolları devlet yönetiminde etkilediler. Moğollar Uygurlar için ” Hocam” ifadesini kullanmışlardır.
Töreleri yazılı hale getirdiler.
^ Türk tarihinde bankacılığın temellerini attılar.
^ Çinlilerin Uygur veya Tatar tuzu olarak nitelendirdikleri Nişadır denilen madeni kullandılar.
KIRGIZLAR
Dünyanın en uzun destanı olan Manas’ı oluşturdular.
^ Cengiz Han’a itaat eden ilk Türk devletidir.
^ Ölülerini yakan tek Türk kavmidir.
OĞUZLAR
Büyük ve Anadolu Selçuklu ile Osmanlı’yı kuran boydur.
^ Müslüman olanına Türkmen denir.
Oğuz adından ilk defa Orhun Abideleri’nde bahsedilir.
Hristiyan Oğuza “Uz” denir. Günümüzde Uzlar Romanya’nın Dobruca bölgesinde Gagauz Türkleri olarak
yaşamlarını sürdürmektedir.
KARLUKLAR
^ İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyudur
^ Karahanlılar devletinin kurulmasında ve Talas Savaşı’nın kazanılmasında etkili olmuşlardır.
HAZARLAR
^Museviliği kabul eden ilk ve son Türk devletidir.
^ Kürk Yolu’nu kullanarak zenginleşmişlerdir.
^ Ordularına ücretli askerler almışlardır.
^Hazar denizine ismini vermişlerdir.
^Yaşadıkları döneme Hazar Barış Çağı denilmiştir.
^ Müslüman Araplarla savaşarak İslamiyet’in Kafkasya’da yayılmasını bir süreliğine engellediler.
^ Hazarların içinde yaşayan Müslümanları yönetenlere Hazz adı verilmiştir.
Günümüzde Polonya’da Karaim veya Karaçay Türkleri olarak varlıklarını sürdürmektedirler
TÜRGİSLER
^ Baga Tarkan kendi adına para bastırdı.
^ Hazarlar gibi Müslüman Araplarla savaşarak İslamiyet’in Orta Asya’da yayılmasını bir süreliğine engellediler.
AKHUNLAR ( EFTALİTLER)
Afganistan’da kurulm uştur.İranlılar tarafından Eftalit olarak isimlendirilm işlerdir.
^ Bir süre İpek yoluna hakim olmuşlardır.Hindistan bölgesine ilk egemen olan Türk devletidir.
BAŞKURTLAR
1736-1739 yılları arasında Rusya’ya başkaldırmışlardır. Günümüzde Rusya’ya bağlı Başkurdistan Devleti olarak
yaşamlarını sürdürmektedir.

Bu Konuyu Paylaş:

Yazar Hakkında

Burak Karatasoglu

Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni, Eğitim Bilimleri Master Öğrencisi, Sosyal Medya Okuryazarlığı Eğitmeni, Oymakbaşı İzci Lideri

Yorum Yap